Onverwachte strijd

Nadat mijn stresslevel in juni hoge pieken haalt, zoek ik ondersteuning bij de (Re-)Integratiedienst van het werk. Met een erkenning vanuit de VDAB voor een arbeidsbeperking, kan ik bij deze dienst aankloppen om Redelijke aanpassingen aan te vragen. Ik hield de erkenning, en daarmee ook het vragen van ondersteuning, achter de hand voor tijden van nood. In juni roep ik deze hulplijn in.

Na een eerste verkennend overleg met de Integratiecoach, zit die ook samen met de leidinggevende van het team waarvoor ik de administratieve taken opneem. Bedoeling van deze gespreken is het concept van de redelijke aanpassingen en een Integratieplan toe te lichten.

In een volgende stap is het aan de leidinggevende en werknemer om de redelijke aanpassingen te bespreken. Redelijke aanpassingen zijn afgestemd op de individuele noden van de aanvrager, zodat die evenwaardig aan collega's kan participeren in de werkomgeving. De besproken redelijke aanpassingen worden genoteerd in het integratieplan.

Dit proces wordt gezien als een manier om de dialoog open te trekken tussen werknemer, leidinggevende en collega's, om de weg te plaveien naar wederzijds begrip en steun.

Opstellen van het integratieplan

Ik geef tekst en uitleg over waar moeilijkheden (zouden kunnen) liggen, en geef aan hoe ik er nu al mee omga:

• Ik draag oordoppen om storend geluid buiten te sluiten, of puur om me extra "in mezelf" te voelen wanneer ik diepe concentratie nastreef.

• Ik luister naar brainwave-muziek om ofwel te reguleren na een stresserend of overprikkelend moment, of ook weer puur vanuit een streven naar die diepe concentratie.

• Om mezelf te motiveren bij het 'in gang schieten', en te helpen met 'overgangen', hanteer ik een excellijst waarin ik per taak het start- en einduur noteer, en eventueel nog extra details of to do's erin opneem.

• Afhankelijk van mijn privé- en werkplanning, maak ik gebruik van de flexibele werkuren, het telewerk en het plaatsonafhankelijk werken. Maar meer dan voor de work-life balans, maak ik van die opties gebruik op momenten dat mijn stressniveau al hoog staat en ik nood heb aan zo weinig mogelijk prikkels en zo veel mogelijk mijn eigen bubbel.

• Ik heb gezocht naar een beter uurrooster en daarom heb ik mijn vaste werkdagen twee maal aangepast.

Rikketikketikketiktiktik tikkerikkertikketik tik tik tik. Terwijl ik spreek, hoor ik de verzorgd gelakte nagels van de leidinggevende op het toetsenbord. Ze tikt mijn woorden uit in het integratieplan. Elk punt komt terecht onder een passende categorieën: aanpassing van werkomgeving, van tijd, van materiaal, ... .

We gaan dieper in op de teamvergaderingen. Ik geef aan dat die voor mij in deze periode dat ik het moeilijker heb, te chaotisch verlopen. Een concreet voorbeeld is wanneer er technische problemen of kleinere strubbelingen zijn bij de voorbereiding - denk aan de internetconnectie die blokkeert, of de projectie van de agendapunten die niet meteen lukt - maar dat het vergaderen toch al van start gaat, terwijl ik nog niet klaar ben om te notuleren. Een andere moeilijkheid voor mijn hoofd is wanneer er voorbij wordt gegaan aan de afgesproken en vastgelegde volgorde van de agendapunten.

Ik voel mij dan onrustig omdat ik 'niet mee ben'; noch met de informatie, noch mee met de anderen in de flow van de vergadering. We overleggen hierover en stellen enkele afspraken op, die we ook opnemen in het integratieplan.

De coach van de Integratiedienst ziet dat het goed is: een zeer degelijk en uitgebreid document.

Van een tool voor het aangaan van overleg ...

Hiermee is stap één gezet en is de eerste spanning eraf. Ik kijk uit naar het vervolg van het traject: de verdiepende dialoog en de uitwisseling met de collega's. De collega's betrekken in wat een teamverhaal is, en toewerken naar wederzijds begrip en steun.

... naar conflict .

Ik onderneem twee pogingen tot gesprek in groep, telkens aan het einde van een teamvergadering. Enerzijds overprikkeld door de afgelopen vergadering, ben ik gerustgesteld dat ik met concrete voorbeelden kan duiden wat moeilijk voor me kan zijn en waar ik dus graag wat ondersteuning van de collega's bij zou krijgen, om dan van daaruit samen een oplossing te vinden die zowel voor hen als voor mij werkt. Maar waar ik me veilig voel om mij ondanks mijn lage draagkracht van het moment toch kwetsbaar op te stellen, neemt het gesprek een heel andere wending. Telkens loopt het gesprek uit op conflict; mijn hulpvraag lijkt binnen te komen als een aanval. Tussen wat ik wil overbrengen en hoe het binnenkomt, staat een wereld van verschil.

Achteraf gezien, begrijp ik dat een 'actieve luisterhouding' - een voorwaarde om in alle veiligheid een kwetsbaar gesprek te kunnen voeren - niet standaard 'aan' staat. Dat als je een boodschap brengt, waarbij je verwacht dat de ontvanger actief luistert, je dit best zo benoemt - wat ik niet heb gedaan. Niet elk moment is ook gepast om zo'n gesprek veilig te kunnen aangaan; de nodige tijd en ruimte moeten gemaakt kunnen worden. Waren deze voorwaarden vervuld, dat was het misschien helemaal anders verlopen.

Vanuit stress en verkeerde verwachtingen naar een meltdown en een shutdown

Dat ik op beide momenten al in oranje sta qua stresslevel, brengt het moeilijke verloop van de gesprekken me telkens verder tot in het rood op de emotieladder. Bij de eerste vergadering leidt dat tot een meltdown, waarbij ikzelf verontwaardigd reageer wanneer weerwoorden van verdediging volgen op wat ik aangeef, in plaats van vragen of begrip. De tweede vergadering draait uit op een shutdown, wanneer ook dan weer verdedigingsmechanismen in actie schieten en ik volledig overmand wordt door opnieuw het gevoel niet begrepen te worden.

Wat de buitenwereld ziet als emotionele uitbarstingen, zijn voor mij momenten momenten van kortsluiting. Zowel shutdown als meltdown zijn intense reacties op overprikkeling door een teveel aan stress, waarbij het zenuwstelstel tilt slaat. Volgens mij is mijn window of tolerance zodanig overschreden dat ik reageer alsof mijn leven ervan af hangt. Achteraf ben ik dan ook helemaal afgepeigerd en heb ik enkele dagen recuperatie nodig om te bekomen.

De teneur van 'het voorspellende brein'* en mijn verwachtingen

Bij enkele gesprekken met collega's een-op-op, ervaar ik steun, een open houding, en wederzijds begrip. Maar het kan niet op tegen de moedeloosheid die in me hangt.

Ik verwachtte telkens een zoekend gesprek waarin we elkaar wel zouden gaan vinden. Die voorspelling klopte niet met de realiteit.

Op 1 november val ik uit op het werk; ik noem het maar zelf een autistische burn-out.

* De theorie van het voorspellende brein (Peter Vermeulen) stelt dat de hersenen van personen met autisme niet reageren op zintuiglijke input, maar constant onbewust de wereld voorspellen en modellen creëren. Zintuigen dienen om de accuraatheid van deze voorspellingen te controleren, waarbij voorspellingsfouten - als iets anders is dan verwacht - de hersenen aanzetten tot bijstellen van de voorspelling, wat de nodige tijd en energie vergt. Dit verklaart waarom mensen met autisme vaak overprikkeld raken door hun detailgerichte, context-arme voorspellingen, die vaak niet overeenkomen met de realiteit.